Moluks meisje na bijna zeventig jaar opnieuw begraven
Finsterwolde– Sara Surilatu, een Moluks meisje dat in 1957 overleed, is op 18 juni opnieuw begraven. Het meisje verdronk en werd maar 8 jaar. 69 jaar later vond de herbegrafenis plaats in het bijzijn van onder meer haar broer, een aantal familieleden, burgemeester Cora-Yfke Sikkema en wethouder Tim van Bostelen van de gemeente Oldambt en de werkgroep Molukse graven.
Vernieuwde graven
De herbegrafenis van Sara vond plaats op initiatief van de werkgroep Molukse graven, een samenwerking van Dorpsbelangen Finsterwolde, leden van de Molukse gemeenschap in Foxhol en Appingedam en de gemeente Oldambt. Op het kerkhof van Finsterwolde liggen tien kindergraven en een graf van een Molukse ex-KNIL-militair. Negen graven liggen altijd al bij elkaar; alleen dat van Sara lag ergens anders. Inwoners van het dorp zorgden altijd voor het onderhoud van de graven en plantten er bloemen. Op verzoek van de werkgroep Molukse graven worden de monumenten op deze graven vernieuwd. Nu de graven vernieuwd worden, heeft Sara een graf bij de anderen gekregen. De gemeente Oldambt wordt verantwoordelijk voor het onderhoud van de graven. Ook komen er een informatiebord en een social sofa. De vernieuwde graven moeten in augustus klaar zijn. Later dit jaar wordt de social sofa geplaatst.
Belangrijk om bij stil te staan
Namens de gemeente Oldambt waren burgemeester Cora-Yfke Sikkema en wethouder Tim van Bostelen bij de herbegrafenis aanwezig. “Het is belangrijk om bij de geschiedenis van de Molukkers in ons land en in de gemeente Oldambt stil te staan”, vindt de burgemeester. “Een beschamend idee hoe Molukse mensen in de jaren vijftig werden opgevangen in een voormalig werkkamp, terwijl de KNIL-militairen zich in het leger voor ons land hadden ingezet.” “Het is goed dat met een informatiebord ook iets van deze geschiedenis zichtbaar wordt gemaakt op het kerkhof van Finsterwolde”, vult wethouder Tim van Bostelen aan. “De Molukse inwoners van onze gemeente verdienen ons respect.” De nabestaanden van Sara Surilatu waren onder de indruk van het eerbetoon aan Sara. “Fijn dat Sara hier een waardige rustplaats krijgt, dicht bij de andere Molukse graven. Voor ons gaat deze herbegrafenis niet alleen over Sara, maar staat het ook symbool voor het erkennen en zichtbaar maken van de geschiedenis van de Molukse gemeenschap in Nederland. Het is belangrijk dat deze verhalen bewaard blijven en worden doorgegeven aan volgende generaties. Hoewel Sara nooit vergeten is binnen onze familie, geeft deze herbegrafenis ons rust en het gevoel dat haar verhaal de plek krijgt die het verdient.”
Molukse geschiedenis
Het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) was het Nederlandse leger in Nederlands-Indië, toen dat nog een kolonie van Nederland was. De militairen hadden aan Nederlandse kant meegevochten in de Tweede Wereldoorlog en later in de onafhankelijkheidsstrijd van Indonesië. Het vertrek naar Nederland was aanvankelijk voor een tijdelijk verblijf van zes maanden. Dit gold ook voor het verblijf in de kampen. Daarna konden ze terugkeren naar hun eigen staat op de Molukken, zo werd hen beloofd. Terugkeer naar de Molukken was vanwege politieke spanningen niet meer mogelijk omdat op Ambon op 25 april 1950 de Republiek der Zuid-Molukken was uitgeroepen. De VN verbood Nederland om de militairen te demobiliseren op de andere Indonesische eilanden. Op grond hiervan werden de militairen opgenomen in de Koninklijke Landmacht en vervolgens op basis van een dienstbevel naar Nederland overgebracht. De militairen en hun gezinnen werden ondergebracht in voormalige werkkampen in Nuis en in de Carel Coenraadpolder bij Finsterwolde, dat later het Ambonezenbosje werd genoemd. Uiteindelijk zouden de meeste Molukkers permanent in Nederland blijven. De eigen staat kwam er niet.
Erkenning
In 2021 stuurden bijna honderd burgemeesters een brief aan toenmalig minister-president Mark Rutte om hem op te roepen te erkennen dat de Molukkers in het verleden niet goed behandeld zijn in Nederland. Burgemeester Cora-Yfke Sikkema van de gemeente Oldambt was een van de ondertekenaars. In de brief riepen de bestuurders op om een gebaar te maken naar de Molukkers. Aanstaande zondag wordt in Rotterdam een nationaal monument onthuld voor de Molukkers. De verwachting is dat premier Rob Jetten daarbij excuses zal maken aan de Molukkers in Nederland.
